Bugün Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı, KVKK uygulamalarında uzun süredir gri bir alan olarak tartışılan “alenileştirilmiş veri” kavramına dair çok önemli bir hukuki sınır çizdi. Yüksek Mahkeme, kanunda açıkça düzenlenmeyen bir kriterin genişletici yorum yoluyla idari para cezasına dayanak yapılamayacağını belirterek, anayasal bir güvence olan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesinin ihlal edildiğine karar verdi.
Dava Konusu Olayın Özeti
Süreç, bir vatandaşın rızası olmaksızın telefonla aranarak sigorta teklifi yapılması üzerine KVKK’ya şikayette bulunmasıyla başlamıştır. İlgili şirket, arama yapılan telefon numarası ve kişisel verileri “hizmetburada.com” adlı internet sitesinden (kamuya açık/alenileşmiş veri kapsamında) temin ettiğini savunmuştur.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), verilerin amacına aykırı kullanıldığı gerekçesiyle şirkete 100.000 TL idari para cezası uygulamıştır. İtiraz üzerine Sulh Ceza Hakimliği cezayı 17.828 TL’ye indirse de cezanın temelini hukuka uygun bulmuştur. Şirket, bu kararın kanunilik ilkesini ihlal ettiğini belirterek AYM’ye bireysel başvuruda bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi’nin İptal Gerekçeleri
Öngörülebilirlik İlkesi
Kanunilik ilkesi, bireylerin ve şirketlerin hangi fiillerin kabahat oluşturduğunu ve karşılığındaki yaptırımı önceden açıkça bilmesini gerektirir.
Alenileştirme Amacı Belirsizliği
6698 sayılı Kanun'un 5. maddesinde alenileştirilmiş verilerin işlenebileceği belirtilmiş ancak amacına aykırı kullanımda doğrudan idari para cezası verileceğine dair net bir yaptırım düzenlemesi yer almamıştır.
Genişletici Yorum Yasağı
KVKK ve derece mahkemeleri, kanunda bulunmayan "alenileştirme amacı" kriterini yorum yoluyla genişleterek ceza dayanağı yapamaz. Kabahatlerde de geçerli olan kanunilik ilkesi gereği, ceza hükümleri öngörülemez şekilde genişletilemez.
Veri Sorumlusu Statüsü
Başvurucunun hukuki statüsü ve verilerin paylaşılma amacına ilişkin temel hususlar alt mahkeme kararlarında yeterince tartışılmamıştır.
Temel Mesaj
Kanunda açıkça düzenlenmeyen yükümlülükler veya sınırlamalar, yorum yoluyla genişletilerek şirketlere yönelik idari yaptırımlara dayanak yapılamaz. Karar, oybirliği ile verilmiş olup gelecekteki tüm KVKK cezası iptal davaları için güçlü bir emsal teşkil etmektedir.
Şirketler İçin Kararın Pratik Sonuçları
Bu karar, internet ortamında herkese açık olan verilerin ticari ve pazarlama amaçlarıyla tamamen kontrolsüz şekilde işlenebileceği anlamına gelmemektedir. Ancak, Kurul’un yasal metinlerin dışına çıkarak yaptığı geniş yorumlara dayalı cezalandırma pratiklerine karşı şirketlerin elinde çok güçlü bir savunma mekanizması oluşturmuştur.
Haksız veya kanuni dayanaktan yoksun idari para cezalarıyla karşı karşıya kalan veri sorumlularının, yargı yoluna başvururken anayasal hak ihlallerini ve bu emsal kararı stratejik olarak kullanmaları gerekmektedir.
KVKK idari yaptırımları, kurul kararları analizi ve ceza iptal süreçlerine yönelik hukuki danışmanlık için bizimle iletişime geçebilirsiniz.